تركان قبچاق

دكتر جواد هيئت

"

زهي ‌بزم ‌خداوندي، زهي ‌مي‌هاي ‌شاهانه

زهـي ‌يغما كه مي‌آورد شه ‌قبچاق ‌تركانه"

"شمس تبريزي شاه تركانست

رو به صحرا كه شه به خرگه نيست"

                                                                        رضا بايرام زاده

يكي از مهمترين عناصر معماري كه جايگاه مهم و ويژه اي در فرهنگ معماري و آداب و سنن اجتماعي ايران دارد، ميل و مناره است كه متأسفانه با توجه به اقتضاي منزلت اجتماعي ـ مذهبي، كمتر مورد بحث و بررسي مورّخان و باستان شناسان قرار گرفته است.

مليحه نصيري ‌ـ كارشناس زبان و ادبيات فارسي

 هر كسي روزي متولد مي‌شود، اما شخصيت‌هاي تاريخي چون شمس،‌اين نابغة نادرة تاريخ، تولدي ديگر دارند تولدي كه با زندگي جاويداني مواجه مي‌شود و بالندگي آن مصداق آثار ما تأخَّر است. حضرت شمس كه در نگاه مولانا يك انسان تصور شده است. نه انسان واقعي؛ انساني كه گاه در قالب خود مولوي،‌و گاه در قالب يك انسان آرماني تجلي مي‌كند.

ضمن اینکه روایات مبتنی بر قرار داشتن مزار شمس در قونیه و دیگر شهرهای مدعی کشورمان با دلایل متقن قابل رد هستند،دلایل و شواهد مکتوب و شفاهی بسیاری وجود دارد که ثابت میکنند مزار عارف نامی ایران زمین حضرت شمس تبریزی در خوی قرار دارد:
1- خوافی در مجمل فصیحی تالیف شده به سال 845،در دو جا به تاکید قید میکند که شمس " به خوی مدفون است ".

فرماندار خوي از برگزاري مسابقات دوچرخه‌سواري و دو و ميداني از زادگاه تا بارگاه شمس تبريزي در سطح ملي خبر داد.

پس از قرن‌ها، در خوي:

مقبره‌شمس‌تبريزي، زيارتگاه بي‌قراران عاشق مي‌شود

 رونمائي از يادمان استاد دكتر محمدامين رياحي

تجليل از تحقيقات مقبول جهاني ايشان در اثبات وجود آرامگاه مولانا شمس تبريزي

در محله »شميش ديبي« خوي

                                                                                     يحيي رحيمي

به نقل از »نيم‌نگاه« روزنامه بين‌المللي صبح كشور 25 مرداد 88

مهدي محقق در گفت وگو با ايسنا افزود: بزرگان اين مملكت پايه و اساس و هويت مردم اين سرزمين هستند و يكي از شخصيت هاي بزرگ عرفان و ادب فارسي، شمس تبريزي است.

او با بيان اينكه اكنون اهميت شمس و مولانا بر كسي پوشيده نيست، تصريح كرد: وقتي آثار مولانا به زبان‌هاي خارجي ترجمه شد، توجه مردم دنيا به عرفان اصيل ايراني جلب شد و همه جوياي اين هستند كه اين شمس كه بوده كه مولانا با تمام وجود او را توصيف كرده و آنچه ابراز داشته، الهام گرفته از شخصيت شمس تبريزي بوده است.

محقق با ابراز خوشحالي از زيارت مقبره‌ شمس تبريزي در خوي، اظهار كرد: مقبره‌ شمس بايد گسترش پيدا كند تا پاسخگوي نيازهاي فرهنگي علاقه‌مندان باشد.

محقق افزود: همچنين براي 15 نفر از مفاخر آذربايجان توسط انجمن آثار و مفاخر فرهنگي كشور مراسم بزرگداشت برگزار شده است كه تصاويرشان به صورت پوستر قاب شده در تبريز در قالب نمايشگاهي عرضه مي‌شود.

او ادامه داد: مردم آذربايجان به خصوص جوانان بايد افتخار كنند كه چنين بزرگاني داشته اند.

محقق از سوي ديگر از برگزاري مراسم بزرگداشت براي محمدامين رياحي در آينده نزديك خبر داد و گفت: در زمان حيات رياحي، بارها از ايشان براي انجام مراسم بزرگداشت دعوت شد اما قبول نكرد.

اين پژوهشگر با بيان اينكه تلاش‌هاي بسياري براي شناساندن شمس و مولانا انجام شده است، تصريح كرد: بايد دانشجويان دانشگاه‌هاي تازه تأسيس شده براي انجام كارهاي تحقيقاتي و پژوهشي در خصوص شمس و مولانا تشويق و ترغيب شوند.

محقق در پايان با تأكيد بر توسعه‌ فيزيكي مقبره‌ شمس تبريزي در خوي، اظهار كرد: شمس تبريزي خورشيدي بود كه با درخشش خود، مولاناي بزرگ را مجذوب و شيفتهي خود كرد.